काठमाडौं, असार १८,
देशभर सक्रिय रहेको मनसुनी वायुको प्रभावका कारण अधिकांश भूभागमा सामान्यदेखि पूर्ण बदली भई धेरै स्थानमा मेघगर्जन, चट्याङ तथा वर्षा भइरहेको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आगामी केही दिनसम्म पनि मनसुन सक्रिय रहने भएकाले देशका विभिन्न भागमा वर्षाको क्रम जारी रहने जनाएको छ।
विभागका अनुसार हाल देशभर मनसुनी प्रणाली सक्रिय अवस्थामा रहेकाले कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली तथा सुदूरपश्चिम प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा हल्कादेखि मध्यम वर्षा भइरहेको छ भने केही स्थानमा भारी वर्षासमेत मापन गरिएको छ। विशेषगरी पहाडी तथा हिमाली भूभागमा मेघगर्जन र चट्याङसहित वर्षा हुने सम्भावना बढी रहेको मौसमविद्हरूले बताएका छन्।
मौसमविद्का अनुसार मनसुनी न्यूनचापीय रेखा नेपालको दक्षिणतर्फ तथा आसपास सक्रिय रहेकाले वायुमण्डलमा पर्याप्त मात्रामा जलवाष्प सञ्चित भएको छ। यही कारण स्थानीय वायु र मनसुनी प्रणालीको संयुक्त प्रभावले देशका अधिकांश क्षेत्रमा वर्षा भइरहेको हो। दिउँसोको तापक्रमसँगै विकसित हुने बादलका कारण अपराह्न र साँझपख वर्षाको तीव्रता केही स्थानमा बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
विभागले आगामी २४ घण्टामा देशका पहाडी भूभागका केही तथा तराईका थोरै स्थानमा भारी वर्षा हुन सक्ने सम्भावना रहेको जनाएको छ। उच्च वर्षाका कारण पहाडी क्षेत्रमा पहिरो, गेग्रान बहाव तथा सडक अवरुद्ध हुने जोखिम रहेको छ भने तराईका होचा भूभागमा डुबान र जलभराव हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ। नदी, खोल्सा तथा खहरेमा पानीको सतह अचानक बढ्न सक्ने भएकाले नदी किनार र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।
लगातारको वर्षाले ग्रामीण सडक, राजमार्ग तथा निर्माणाधीन सडक आयोजनामा समेत प्रभाव पर्न सक्ने देखिएको छ। पहाडी जिल्लामा सडक माथिबाट ढुंगा झर्ने, पहिरो खस्ने तथा यातायात सेवा प्रभावित हुने सम्भावना रहेकाले लामो दूरीको यात्रा गर्दा मौसम तथा सडक अवस्थाबारे जानकारी लिएर मात्र यात्रा गर्न विभागले सुझाव दिएको छ।
यसैगरी, मेघगर्जन र चट्याङका घटना बढ्न सक्ने भएकाले खुला स्थानमा अनावश्यक रूपमा नबस्न, अग्ला रुखमुनि ओत नलिन, विद्युतीय उपकरणको सुरक्षित प्रयोग गर्न तथा कृषकहरूले खेतबारीमा काम गर्दा मौसमको अवस्थाप्रति विशेष ध्यान दिन आग्रह गरिएको छ। चट्याङका कारण प्रत्येक वर्ष मानवीय तथा भौतिक क्षति हुने भएकाले आवश्यक सावधानी अपनाउन विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्।
मनसुन कृषि क्षेत्रका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण भए पनि अत्यधिक वर्षाले धान रोपाइँ, बाढी नियन्त्रण, सिँचाइ संरचना तथा ग्रामीण पूर्वाधारमा चुनौती सिर्जना गर्न सक्छ। केही जिल्लामा पर्याप्त वर्षाका कारण धान रोपाइँले गति लिएको भए पनि लगातारको भारी वर्षाले खेत डुबानमा पर्ने तथा बालीमा क्षति पुग्ने सम्भावनासमेत रहेको कृषि क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागले मौसमसम्बन्धी नियमित अद्यावधिक, पूर्वानुमान तथा चेतावनीलाई ध्यानपूर्वक पालना गर्न सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ। स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय तथा विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित निकायलाई पनि सम्भावित बाढी, पहिरो र डुबानका घटनालाई मध्यनजर गर्दै आवश्यक पूर्वतयारी तथा उद्धार सामग्री तयारी अवस्थामा राख्न अनुरोध गरिएको छ।
विज्ञहरूका अनुसार मनसुनी मौसममा केही समय घाम लागे पनि मौसम छिट्टै परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले वर्षा, मेघगर्जन र चट्याङबाट हुने जोखिमलाई हल्का रूपमा लिन नहुने बताइएको छ। मनसुनको सक्रियता आगामी दिनमा पनि कायम रहने सम्भावना रहेकाले मौसमसम्बन्धी आधिकारिक सूचना र चेतावनीलाई नियमित रूपमा पछ्याउन विभागले सबैमा अनुरोध गरेको छ।
